Turan Birliyi… Tarixi kökdən gələcəyə uzanan birlik ideyası

Türk xalqlarının ortaq tarixini, mədəniyyətini və mənəvi dəyərlərini özündə birləşdirən Turan Birliyi ideyası son illərdə daha çox diqqət mərkəzinə çevrilmişdir. Bu ideya yalnız tarixi bağlılığa deyil, həm də müasir dövrdə iqtisadi, elmi, mədəni və humanitar əməkdaşlığın gücləndirilməsinə xidmət edir. Turan Birliyi anlayışı türk xalqlarının ortaq irsini qorumaqla yanaşı, onların gələcək inkişafı üçün yeni imkanlar yaratmağı qarşıya məqsəd qoyur.

Türk xalqları əsrlər boyu geniş coğrafiyada yaşamış, zəngin dövlətçilik ənənələri yaratmış, dünya mədəniyyətinə və sivilizasiyasına mühüm töhfələr vermişlər. Hunlardan Göytürklərə, Səlcuqlulardan Osmanlıya qədər böyük dövlətlər ortaq tarixi yaddaşın formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Bu gün Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Türkmənistan və digər türk toplumları arasında əlaqələrin genişlənməsi həmin tarixi köklərin müasir dövrdə davamı kimi qiymətləndirilə bilər.

Turan Birliyinin əsas vacibliyi türk xalqları arasında qarşılıqlı əməkdaşlığın və həmrəyliyin gücləndirilməsindədir. Qloballaşan dünyada dövlətlərin və xalqların təkbaşına inkişaf etməsi getdikcə çətinləşir. İqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, nəqliyyat və logistika layihələrinin həyata keçirilməsi, təhsil və elm sahəsində təcrübə mübadiləsi türk dövlətlərinin inkişafına əlavə təkan verir. Bu baxımdan türk dövlətləri arasında qurulan siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq platformaları ortaq maraqların müdafiəsində mühüm rol oynayır.

Mədəni və tarixi birlik Turan ideyasının əsas dayaqlarından biridir. Türk xalqlarını birləşdirən ortaq dil kökləri, adət-ənənələr, folklor nümunələri, dastanlar, milli musiqi və mənəvi dəyərlər bu birliyin möhkəm təməlini təşkil edir. Mədəni əlaqələrin inkişaf etdirilməsi xalqlar arasında qarşılıqlı hörmət və anlaşmanı gücləndirir, gələcək nəsillərin öz tarixi köklərini daha yaxşı tanımasına şərait yaradır. Müxtəlif ölkələrdə keçirilən türk dünyası festivalları, mədəniyyət günləri, konfranslar və forumlar bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Turan Birliyinin perspektivləri olduqca genişdir. Müasir dövrdə rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt, innovasiya və elm sahələrində ortaq layihələrin həyata keçirilməsi türk dövlətlərinin qlobal rəqabət qabiliyyətini artıra bilər. Enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, turizm və təhsil sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi həm iqtisadi inkişafı sürətləndirər, həm də xalqlar arasında əlaqələri daha da möhkəmləndirər. Xəzərdən Aralıq dənizinə, Orta Asiyadan Qafqaza qədər uzanan geniş coğrafiya böyük potensiala malikdir.

Bu prosesdə gənclərin rolu xüsusilə vacibdir. Hər bir xalqın gələcəyi onun gənclərinin bilik, bacarıq və vətənpərvərlik ruhundan asılıdır. Gənclər türk dünyasının ortaq tarixini, mədəniyyətini və dəyərlərini öyrənməli, müasir texnologiyalara yiyələnərək əməkdaşlığın inkişafına töhfə verməlidirlər. Tələbə mübadilə proqramları, beynəlxalq gənclər forumları, idman yarışları və mədəni layihələr müxtəlif ölkələrdən olan gəncləri bir araya gətirərək dostluq körpülərinin qurulmasına xidmət edir.

Azərbaycan Respublikası türk dünyasının ayrılmaz hissəsi olaraq bu istiqamətdə mühüm rol oynayır. Azərbaycanın təşəbbüsləri, beynəlxalq layihələrdə fəal iştirakı və türk dövlətləri ilə sıx əməkdaşlığı ümumi birliyin güclənməsinə töhfə verir. Xüsusilə Vətən müharibəsindən sonra türk dövlətləri arasında həmrəyliyin daha da güclənməsi ortaq maraqların müdafiəsinin vacibliyini bir daha nümayiş etdirmişdir.

Nəticə etibarilə, Turan Birliyi təkcə keçmişə bağlı romantik bir ideya deyil, həm də gələcəyə hesablanmış əməkdaşlıq modelidir. Bu birlik ortaq tarixə, mədəniyyətə və mənəvi dəyərlərə söykənərək türk xalqlarının inkişafına, rifahına və beynəlxalq nüfuzunun artmasına xidmət edə bilər. Bu yolda dövlətlərlə yanaşı, alimlərin, ziyalıların, ictimai təşkilatların və xüsusilə gənclərin fəal iştirakı böyük əhəmiyyət daşıyır. Güclü gələcək yalnız birlik, qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq əsasında qurula bilər.

Nicat Əsgərov

“Adəm” İctimai Birliyinin sədri